Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie krwi

W normalnych warunkach serce pompuje krew do tętnic pod ciśnieniem 120 mmHg – do 140 mmHg (u ludzi starszych). Jest to duża siła skurczu, która może wyrzucić krew w powietrze na wysokość blisko 2 m. Jej dalszy wzrost, czyli nadciśnienie powoduje pogrubienie naczyń krwionośnych i zmniejszenie ich światła. Gładka wyściółka naczyń staje się wówczas szorstka, co ułatwia osadzanie się cholesterolu i dalsze zwężanie światła naczyń. Ciśnienie ponownie wzrasta i błędne koło się zamyka…

Poziom ciśnienia tętniczego mierzymy w milimetrach słupa rtęci – mm Hg . Wyróżniamy 2 podtawowe cechy ciśnienia krwi – „ciśnienie skurczowe” i „ciśnienie rozkurczowe”, co wiąże się z fazową akcją serca, w której dominuje przemiennie – raz skurcz mięśnia sercowego, raz jego rozkurcz.

Ciśnienie skurczowe Ciśnienie skurczowe jest to najwyższa „górna” wartość ciśnienia stwierdzana podczas jego pomiaru, która pojawia się w momencie wyrzutu krwi z serca do tętnic – w wyniku akcji jaką jest skurcz serca.

Ciśnienie rozkurczowe Natomiast ciśnienie rozkurczowe jest to najniższa „dolna” wartość ciśnienia stwierdzana podczas jego pomiaru, która pojawia się w momencie rozkurczu serca.

Ciśnienie optymalne dla zdrowia Ciśnienie optymalne – to ciśnienie skurczowe (tętnicze) o wartości nieco poniżej lub równej – 120 mmHg oraz ciśnienie rozkurczowe nieco poniżej lub równej – 80 mmHg.

Ponadto wyróżnia się tzw. ciśnienie prawidłowe, nieco wyższe od optymalnego – ciśnienie skurczowe (tętnicze) od 120 do 129 mmHg oraz ciśnienie rozkurczowe 80-84 mmHg- zwane jest ciśnieniem prawidłowym – ciśnienie skurczowe (tętnicze) od 130 do 139 mmHg oraz ciśnienie rozkurczowe 85-89 mmHg – zwane jest ciśnieniem wysokim prawidłowym.

Rozróżnia się nadciśnienie tętnicze pierwotne i wtórne. Nadciśnienie pierwotne – zwane też samoistnym – nie ma jednoznacznych przyczyn. Osoby z takim nadciśnieniem są ogólnie zdrowe – ich reakcje fizjologiczne są poprawne, stan układu nerwowego jest prawidłowy, a pomimo to wysokość ciśnienia jest zbyt duża! Jako potencjalnych sprawców nadciśnienia wymienia się: dziedziczenie, (tj. występowanie nadciśnienia w bliskiej rodzinie), menopauzę, która przyśpiesza miażdżycę, złą dietę pełną np. słonych potraw, stres, otyłość. Nadciśnienie pierwotne dotyczy 80-90 proc. wszystkich osób z nadciśnieniem. Znacznie rzadziej występuje nadciśnienie wtórne – ale to nadciśnienie jest wysoce niebezpieczne dla zdrowia. Powinno być jak najwcześniej wykryte. Przyczyną jest substancja wydzielana przez chore nerki, która obkurcza silnie naczynia krwionośne i tym samym podnosi ciśnienie krwi. Ponadto chore nerki źle regulują ilość wody i sodu – składnika soli kuchennej – co dodatkowo podnosi słupek rtęci w górę. Więcej bowiem soli ulega zatrzymaniu – z nią więcej wody i tym większe staje się ciśnienie krwi. Dokładny pomiar umożliwia ocenę stopnia zagrożenia zdrowia. Chociaż długotrwałe nadciśnienie nie boli, to im jest wyższe tym bardziej zagraża zawałem, udarem mózgu, a ponadto uszkodzeniem nerek, oczu, wątroby i wieloma innymi poważnymi komplikacjami zdrowotnymi. Jak jednak mierzyć ciśnienie, aby uniknąć błędu. Czy wpływ na wynik ma pozycja ciała? – to tylko początek pytań, które często sobie zadajemy. A oto dekalog wskazówek nt. jak mierzyć ciśnienie krwi:

1. Po pierwsze należy tak trzymać rękę, aby opaska uciskowa znajdowała się na wysokości serca. (Wiele automatów pomiarowych ma opaskę zintegrowaną z całym aparatem, co oznacza tę samą zasadę w odniesieniu do całości urządzenia . Opuszczenie opaski niżej lub wyżej zmienia poważnie wynik pomiaru. Pionowe przemieszczenie ramienia do dołu, znacznie poniżej poziomu serca może spowodować wzrost ciśnienia skurczowego i rozkurczowego nawet o 10-20 mmHg. 2. Ważne jest też, aby ręka na której mierzy się ciśnienie była stabilnie podparta. Jeśli ręka jest niepodparta mierzący wykonuje ćwiczenie izomeryczne – które zwiększa ciśnienie rozkurczowe nawet o 10 mmHg. Ten efekt izomeryczny występuje głównie w pozycji siedzącej i stojącej, kiedy kończyna jest wyprostowana pod kątem 45%, tak aby znajdowała się na poziomie serca. Dobrze jest więc znaleźć sobie stabilną podpórkę (wyższy stół, specjalną podpórkę) aby uzyskać wysokość serca, zaś mięśnie ręki znajdowały się w spoczynku.

3. Ciśnienie może mieć różne wartości na obu kończynach. W praktyce różnice powinny być niewielkie. Zwykle zaleca się używanie prawej ręki do pomiaru.

4. W pozycji siedzącej, stojącej lub leżącej ciśnienie jest takie same. Dotyczy to jednak tylko zdrowych osób, np. bez zmian miażdżycowych w tętnicach. Warunkiem poprawnego pomiaru jest jednak wspomniane trzymanie opaski uciskowej na wysokości serca.

5. Czynniki od których zależy w danym momencie wysokość ciśnienia tętniczego: Warto pamiętać, że wysokość ciśnienia tętniczego (rozkurczowego) zależy m.in. od wysiłku, emocji, obfitego posiłku, alkoholu, palenia tytoniu, temperatury ciała (gorączka podnosi ciśnienie), ciśnienia atmosferycznego. Toteż jeśli te czynniki są ekstremalne należy uwzględniać je, jako wpływające na wynik. Niektóre czynniki powinniśmy eliminować – np. wysiłek, alkohol, papierosy, obfite jedzenie na 30 minut przed pomiarem. 6. Należy unikać natychmiastowych powtórnych pomiarów na tej samej ręce Zbyt długi ucisk powoduje lokalny zastój żylny, który może podnieść ciśnienie skurczowe aż o 30 mmHg a rozkurczowe o 20 mmHg. 7 . U osób starszych ciśnienie tętnicze wzrasta wraz z wiekiem. Tak się dzieje przynajmniej do 70 roku życia. Standardem w tym wieku staje się granica – 95/160 mmHg. Natomiast po przekroczeniu tej bariery wiekowej – ciśnienie rozkurczowe zwykle maleje, zaś skurczowe nadal rośnie. 8. Pomiar tętna W wielu nowoczesnych ciśnieniomierzach pojawia się pomiar tętna, czyli pulsu. Jest to bardzo przydatne badanie diagnostyczne, chociaż ciągle niedoceniane.

Pomiar pulsu możemy też wykonać sami patrząc 60 sekund na sekundnik zegarka i licząc uderzenia serca. W tym celu przystawiamy palec wskazujący lub środkowy do nadgarstka, od jego wewnętrznej strony, 1,5-2 cm od podstawy kciuka. U zdrowego dorosłego człowieka tętno w spoczynku powinno wahać się od 65 do 85 uderzeń na minutę. Natomiast po wysiłku i ćwiczeniach może osiągnąć nawet 150 uderzeń. Nie należy się tym niepokoić. Puls przyspieszony występuje podczas chorób przebiegających z gorączką, przy anemii, chorobach nerek i wątroby. Tętno podwyższa się po wypaleniu papierosa, wypiciu alkoholu i kawy oraz podczas kuracji lekami przeciwastmatycznymi. Puls jest słabszy od normalnego podczas przyjmowania leków obniżających nadciśnienie, krążeniowych i antymigrenowych.

Oprac. Mgr Edward Ozga Michalski Konsultacja – lek med. Małgorzata Zarachowicz

Źródło:pfm.pl